UV-VIS Spektroskopisini Etkileyen Etmenler

UV-Vis Spektroskopisini Etkileyen Etmenler

1. Absorbans Ölçümlerinin Hassasiyetini Etkileyen Faktörler

1.1. Rastgele Dalgalanmalar

Büyük veya küçük absorbansların ölçümü yapıldığında rastgele dalgalanmalar ile ortaya çıkan belirsizlikler daha büyüktür. Absorpsiyon ölçümünde hassas bir sonuç almak için örneğin konsantrasyonunu ya da hücre yolunu düzenleyerek absorbans değerinin 0.1 ile 1.0 arasına çekilmesi gerekir (genellikle üst sınır 5.0’dır). Fotodiyot ve Fototüp gibi ısıl gürültü sınırlı dedektörle teorik en düşük hata absorpsiyonun 0.43 civarındayken; Fotoçoğaltıcı gibi vuruş gürültü sınırlı dedektörlerde ise bu değer 0.86 civarındadır.

1.2. Sıcaklık Etkisi

Örneğin absorbansı sıcaklığa bağlı olarak değiştiğinden ölçüm sırasında sıcaklığın sabit olması önemlidir. Sıcaklık ile absorbansın değişmesi şöyle açıklanabilir: Yüksek sıcaklıklarda elektronik geçişlerin çok daha kolay gerçekleşebilmesinden dolayı pikler çok net olarak görülmeyebilir. Başka bir ifadeyle ortamdaki ısı enerjisi elektronları kinetik enerjisi değiştirdiğinden sıcaklık ile absorbans değişebilir.

1.3.   Homojen Olmayan Örnekler

Homojen olmayan örneklerin her bölgesinde farklı absorpsiyon spektrumları elde edileceğinden absorpsiyonu incelenen madde hakkında doğru bilgi vermez. Hassas, doğru sonuçlar için çözeltinizin homojen olması gerekir.

2. Absorbans Ölçümünün Doğruluğunu Etkileyen Faktörler

2.1. Spektrometrik Etmenler

Dedektör cevabının doğrusallığından ölçülen radyant güce doğru herhangi bir sapma doğrusal olmayan hata doğurabilir.

Eğer herhangi bir absorpsiyon piki çok hızlı okunursa veya hesaplama yapmak için okumaya yeterli zaman olmadığı koşullarda bir hesaplama hatası oluşabilir.

İki ışınlı spektrometrelerde iki ışık iletim güç kaynağında birbirine tamamen eş değilse ya da eş olduğu doğrulanmadıysa bir base-line hatası oluşur.

2.2. Dalga Boyu Hassasiyeti

Eğer örnek hücresine giren ışınımın (ortalama) dalga boyu ile spektrometrede belirtilen dalga boyu arasında fark varsa soğurmada bir hata belirebilir. Bu hataya dalga boyu hatası denir.

2.3. Spektral Bant Genişliği

Doğru spektrumun görüntülenmesi için, özellikle bir soğurma bandının gerçek maksimum değerini, cihazın spektral bant genişliği ∆λ, absorpsiyon bant genişliğinden daha az olmalıdır.

2.4. Kaçak Işıma

Belirli bir dalga boylu ışını geçirmek üzerine kurulmuş spektrometreler her zaman başka dalga boyuna sahip kaçak ışınları da örnekten geçirir. Eğer örnek bu kaçak ışını ölçülmek istenilen dalga boylu ışından daha fazla soğurursa hata oluşur. Bu hataya kaçak ışın hatası denir.

2.5. Polarizasyon

Monokromatörü terk eden ışın nadiren tek kutuplu (unpolarized) olmayabilir. Bir örneğin (özellikle bir katının) absorbansının etkileştiği ışının polarizasyonuna bağlı olduğu gerçeğinden ve fotodedektörün polarizasyon bağımlı cevabından dolayı polarizasyon hatası oluşur.

2.6. Optik Işın Demeti Etkileri

Dalga boyu tarayan spektromelerde bulunan fotodedektörlerdeki görüntü konumunun değişmesi ile hata oluşur. Etkileşen ışığın yansıması (mesela hücre duvarlarından) diğer bir hatadır ve gerçek absorbans değerinden daha yüksek bir değerin okunmasına sebep olur.

2.7. Saçılma           

Parçacık maddelerin (emülsiyonlar, miseller…) varlığı ışının saçılmasına neden olur. Bu iletilen ışının zayıflamasına neden olur. Ayrıca ölçülen absorbans çok fazla olabilir.

2.8. Floresan Etkiler

Bazı örnekler, etkileştiği ışınım demeti ile floresan ışığı yayarlar. İletilen ışın demetine ek olarak floresan hatalı okumalara sebep olur. Eğer fotodedektör örneğe yakın ise bu hata daha rahat fark edilir.

2.9. Hücre Faktörleri

Eğer kaynaktan çıkan ışık numune kabının camına dik olarak düşmez ise ya da camda kirlilik var ise (parmak izi gibi) ya da camda kusurluluk varsa örneğin ölçülen absorbansında hata görülebilir.

2.10. Örnek Kararlılığı

Bazı örneklerin absorbanslarında fotokimyasal tepkimeler, agregatların oluşumu gibi olaylar sonucunda değerleri değişebilir.

3. Absorpsiyon Spektrumunda Cihaz Kaynaklı Olmayan Etmenler Etkileri

Absorpsiyon spektrumunu etkileyen, Lambert-Beer yasasından sapmalara neden olan bazı faktörler Tablo 1’de belirtilmiştir. Spektrumdaki değişimler az bir bant şeklindeki değişim ile dalga boyu kayması şeklinde ya da bant şeklinde ve konumunda büyük değişiklikler şeklinde görülür.

Tablo 1: Cihaz Harici Absorpsiyon Spektrumunu Etkileyen Etmenler ve Bu Etmenlerin Sebep Olduğu Sorunlar

Faktör

Sorun

Konsantrasyon

Kendiliğinden Birleşme (Agregat Oluşumu)

pH

Asit-Baz Dengesi

Zaman

Isıl Kimyasal Reaksiyonlar

Güç (Işık Saçma)

Fotokimyasal Tepkimeler, Fotokromizm

Başka Bir Reaktif Molekül Varlığı

Kompleks Oluşumu

Sıcaklık

Termokromizm

Çözücü

Çözünen-Çözücü Etkileşimleri

Kaynaklar Lütfen Login yada Register gizli linkleri görebilmek için

UV ile ilgili diğer sayfalar

UV-Vis Deneyi

UV-Vis Bölgesinde Elektronik Geçiş Türleri

Kromofor ve Okzokrom

Lambert-Beer Yasası

Lambert-Beer Yasasından Sapmalar

Uygulama Alanları

Etkileyen Etmenler

Küvetlerle Alakalı Bilgi

Kör (blank, baseline) Alma ile Alakalı

Rıdvan

Yıldız Teknik Üniversitesi'nde Doktora yapmakta.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir