Distilasyon Türleri

Distilasyon Çeşitleri

Distilasyon Cesitleri

 

Adi (Basit) Distilasyon

Adi distilasyon, kaynama noktaları arasındaki farkın (en az 25 °C) yüksek olduğu sıvıların ayrılmasında ya da yağlardan, uçucu olmayan katılardan sıvıların ayrılmasında kullanılır. Bu durumda bileşenlerin buhar basınçları yeterince farklı olduğundan distilat (distilasyon ürünü) yeterli saflıkta elde edilebilir.

Şekil: Basit Damıtma Düzeneği

Ayrımsal Distilasyon

Karışımdaki bileşenlerin kaynama noktaları arasındaki fark birbirine çok yakın (en fazla 25 °C) olduğu koşullarda adi distilasyona benzeyen diğer bir yöntem olan ayrımsal distilasyon ya da fraksiyonlu distilasyon kullanılır. Bu distilasyon çeşidinde, bir fraksiyonlu kolonda tekrarlı buharlaşma-yoğunlaşma döngüleri gerçekleşir. Böylece yeterli saflıkta distilat elde edilebilir. Bu ayırma işlemi rektifikasyon olarak da adlandırılır.

Şekil: Ayrımsal Damıtma Düzeneği

Sıvıların kaynama sıcaklıkları arttıkça fraksiyonlu distilasyon ile sıvıların birbirinden ayrılması zorlaşır. Bunun için kaynama noktaları 120 °C den daha yüksek olan sıvı karışımların ayrılmasında önce birkaç fraksiyon toplanır. Sonra bu fraksiyonlara daha küçük balonlarda tekrar fraksiyonlu distilasyon uygulanır.

İdeal sıvı karışımlarının damıtılmasında buhar basıncı ve dolayısıyla kaynama noktası sıvının bileşimiyle orantılı olarak düzgün bir değişme gösterir, yani Raoult kanunundan sapma gözlenmez. İdeal olmayan karışımlar yani Raoult kanunundan pozitif veya negatif sapma gösteren karışımlar, her bileşim oranlarında ayrımsal damıtma ile birbirlerinden tamamen ayrılmazlar. Bu tip karışımlara azeotropik karışımlar denir ve Raoult kanununda pozitif sapma gösterenler ve negatif sapma gösterenler diye ikiye ayrılır.

Su Buharı Distilasyonu

Sıcaklığa duyarlı, su ile karışmayan sıvıların kendi kaynama noktalarından daha düşük sıcaklıktaki distilasyonları için kullanılan yönteme su buharı distilasyonu denir. Damıtılacak sıvının su ile karışmaması ve birbiri içinde çözünürlüğünün ihmal edilecek kadar az olması gerekir.

Şekil: Su Buharı Distilasyonu

Su buharı ile kendi kaynama sıcaklığında bozunmaya uğrayan organik maddeler düşük sıcaklıklarda bozunmadan damıtılabilir. İşlem, karışımı oluşturan bileşenlerden birinin tamamen kaptan uzaklaşana kadar devam eder. Distilasyon sonucunda oluşan distilatta her iki bileşen bulunur. Yalnız bu bileşenler birbirine karışmadığı için ayırma hunisi ile kolayca ayrılır. Bu yöntem aynı zamanda ortamda istenmeyen ürün olarak bulunabilecek maddeleri (reçine, inorganik tuzlar vb.) ortamdan uzaklaştırmak için de kullanılır.

Şekil: Su Buharı Damıtma Düzeneği

Vakum Distilasyonu

Bazı bileşikler yüksek kaynama noktalarına sahiptirler. Bu tür bileşiklerin kaynatılması için sıcaklığın yükseltilmesi yerine basıncı düşürmek daha tercih edilen bir durumdur. Ayrıca bazı maddeler normal atmosfer basıncında distillendiği zaman bozunurlar. Bu maddeler için de vakum distilasyonu yöntemi kullanılır. Vakum distilasyonu laboratuvarlarda döner buharlaştırıcı (rotary evaporator) şeklindedir.

Şekil: Vakum Distilasyonu

Diğer Distilasyon Çeşitleri

İndirgenmiş Basınçta (vakumda) Distilasyon: Kısa yollu distilasyon, Hava duyarlı vakum distilasyonu, Moleküler distilasyon, Vakumlu ayrımsal distilasyon, Döner buharlaştırıcı.

Reaktif distilasyon, Katalitik distilasyon, Ekstraktif distilasyon, Kısmi buharlaştırıcı,

Kaynaklar

Lütfen Login yada Register gizli linkleri görebilmek için

Rıdvan

Yıldız Teknik Üniversitesi'nde Doktora yapmakta.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir